Belirsizliklerin Beynimize ve Karakterimize Etkileri: Adam Smith, John Maynard ve Deneyler

Belirsiz gelecek tehdidine aşırı duyarlılık, belirsizlik tahammülsüzlüğü birçok psikolojik rahatsızlığın da kaynağı olmaktadır. Depresyon buna verilebilecek örnekler arasında yer alır. Gelecek yaşantımızla ilgili belirsizlik, yapacaklarımız konusunda belirsizlik, bir şeylerden emin olamamak gibi durumlar bizleri yoğun kaygı içerisine sokar.

Belirsizliklerin Beynimize ve Karakterimize Etkileri: Adam Smith,  John Maynard ve Deneyler
Belirsizliğin Beynimize ve Karakterimize Etkileri

 

Belirsizlik

Günümüzde ekonomi uzmanlarının söylemlerinde ve medyada belirsizlik ve risk kavramları sık sık gündeme gelmektedir. Hayatın bir gerçeği olan belirsizlikle insanlar günlük bir aktivite halindeyken, sokakta yürürken veya finansal araçlara yatırım yaparken kısacası hayatın her alanında karşı karşıya gelmektedir. Peki insanların belirsizlik karşısında farklı davranışlarının sebebi beyin yapılarının farklı olmasından kaynaklanabilir mi?

 

 

 

Belirsizlik ve Beyin

Stratium

 

2017 yılında Emotion dergisinde yayınlanan bir çalışmada, kendilerini geleceğin belirsizliği ile mücadele etmek zorunda hisseden kişilerin ve bu belirsizliği bir tehdit gibi görenlerin beyin yapısında normalden daha  büyük striatum bölgesine sahip oldukları tespit edilmiştir ve striatum bölgesi dışında diğer hiçbir beyin bölgesinde dikkate alınacak ölçüde bir büyüklük gözlenmemiştir.

 

61 Kişi ile Yapılan Deney ve Sonuçları

 

Dartmouth College’den Justin Kim ve arkadaşlarının bu konuda yaptıkları çalışmanın detayı  şu şekildedir: 61 öğrenci ile ileride yaşanacak olumsuz yaşantıların belirsizliğini tolere etmek için geliştirilen ölçek doldurtulduktan sonra manyetik rezonans görüntüleme taraması yapılmış. Belirsizlik toleransının olması demek kişinin belirsizliğe karşı dayanıklı, çelişkilere tahammül edebildiğini ifade eder. Belirsizlik toleransının düşük olması ise kişinin belirsizlikle mücadele etmekte zorlandığı anlamına gelir.

 

Stratium Hacmi ve Belirsizlik Toleransı

 

Bu çalışmada striatum hacminin belirsizlik toleransı ile anlamlı bir ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Genişlemiş bir striatum hacmine sahipseniz, belirsizlik karşısında pek hoşgörülü olacağınızı söyleyemeyiz. Diğer bir deyişle striatum bölgesi büyük kişilerin belirsizlik toleransları daha düşüktür. Kim, striatum bölgesi için ayrıca yeni bir durum daha keşfediyor insanlar için tahmin edilebilirliğin biyolojik bir gereksinim olduğunu söylüyor.

 

Belirsizlik ve İktisadi Bakış Açısı - Adam Smith

 

Belirsizliğe ilk defa iktisadın kurucusu olarak bilinen Adam Smith’in History of Astronomy adlı eserinde rastlanmaktadır. Bu eser incelendiğinde belirsizlik ya da yanılma faktörünün Adam Smith’in zihninde ve insan davranışlarının toplumsal hayat içinde şekillenişinde önemli bir etkisi olduğu açıkça görülmektedir. Smith belirsizlik veya sürprizin insanın zihnine beklenmeyen bir anda girerek, zaman kavramının yok olmasına ya da kısalmasına yol açarak şaşırma sürecinde olan bireyin, zihninde oluşan belirsizliğe cevap bulmanın yollarını sorgulamasına yol açarak bilimsel merakı harekete geçirdiğini ifade etmiştir. Kısaca Smith bilimsel merakı harekete geçirenin bilgi değil, belirsizlik olduğunu dile getirmiştir .Son günlerde yaşanan olaylara bakılınca dünyayı saran küresel salgın  olarak adlandırdığımız durum karşısında bir belirsizlik yaşanıyor ve bu durumla beraber insanların daha çok araştırmaya ve kendi yaşantısını daha çok sorgulamaya başladığını görüyoruz.  Birçok bakış açısı var seçim sizin.

 

John Maynard Keynes ve Belirsizlik

 

 

"Uzun vadede hepimiz ölmüş olacağız"

Keynes'in yaklaşımında para, hem belirsizliğin göstergesi hem de onu aşmanın bir yolu olarak ortaya çıkmaktadır. Buradaki önemli nokta paranın bir değişim aracı olarak kullanılması değil, tasarruf ve spekülasyon aracı olarak paranın varlığıdır. Yani paranın mal ve hizmet alışverişlerini kolaylaştırma özelliği değil, bu alışverişlerin ertelenebilmesini, üretimle tüketim, tasarrufla yatırım arasına belirli bir süre konulabilmesini sağlama özelliğidir. Bu özelliğiyle paranın işlevi, geleceğin belirsizliğinden kaynaklanan maliyetleri düşürmektir.Belirsizliğin varlığı, Keynes’in analizinde devletin ekonomik yaşama müdahalesini meşrulaştırmaktadır. Devletin ekonomide oynaması gereken en önemli rol, bilgi eksikliğinin giderilmesi, belirsizliğin azaltılmasıdır. 

 

 

Kaynak 1 Kaynak 2